Hai nhánh cho điện mặt trời mái nhà đấu nối trung áp: nhánh bắt buộc tới cấp điều độ qua Modbus TCP hoặc IEC 60870-5-104, nhận setpoint; nhánh O&M gửi dữ liệu lên Proto IoT Cloud.
Với điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ theo NĐ 58/2025/NĐ-CP (sửa bởi NĐ 243/2026/NĐ-CP), câu hỏi đầu tiên là: đấu nối ở cấp điện áp nào, công suất bao nhiêu, có bán điện dư không. Hệ đấu nối trung áp trở lên phải có thiết bị kết nối với cấp điều độ, hoặc thiết bị bật tắt phát ngược. Hệ từ 100 kW, kể cả hạ áp, còn phải thỏa thuận về thiết bị kết nối theo TT 46/2025/TT-BCT.
Với SI, phần khó là vòng điều khiển công suất: cấp điều độ đọc được, ra lệnh được, nhà máy giữ đúng lệnh kể cả khi mất kết nối, qua inverter nhiều hãng và kênh truyền có yêu cầu độ trễ, mã hóa.
Tách hai nhánh ngay từ thiết kế. Nhánh điều độ là nghĩa vụ pháp lý, chạy trên kênh mã hóa riêng. Nhánh O&M phục vụ chủ đầu tư, gửi dữ liệu lên Proto IoT Cloud. Hai nhánh có thể dùng chung dữ liệu đọc từ inverter nhưng tách đường truyền; nhánh O&M không gửi lệnh vào vòng điều khiển công suất.
Nhánh điều độ. Bộ điều khiển đọc đồng hồ tại điểm đấu nối lấy công suất phát lên lưới (P-out), đọc từng inverter lấy tổng công suất đầu ra và sản lượng ngày hôm trước, rồi mở các điểm này cho cấp điều độ qua Modbus TCP hoặc IEC 60870-5-104. Thiết bị tại nhà máy là phía server Modbus hoặc trạm bị điều khiển IEC 104; địa chỉ, VPN theo đơn vị điều độ.
Vòng setpoint. Lệnh từ điều độ là giới hạn P-out theo % hoặc kW. Bộ điều khiển đổi lệnh thành giới hạn cho từng inverter rồi theo dõi P-out thực tế để chỉnh lại. Mất kết nối thì giữ setpoint cuối, không tự trả về 100%, lưu dữ liệu cục bộ tối thiểu 7 ngày để gửi bù. Ghi setpoint cuối vào bộ nhớ bền để sau mất điện vẫn áp đúng lệnh.
Không bán điện dư (điểm c). Cùng bộ điều khiển có thể làm chức năng bật tắt phát ngược: giới hạn P-out tại điểm đấu nối về 0 bằng lệnh xuống inverter; cách bật, tắt thống nhất với đơn vị điều độ. Chức năng chống phát ngược của hãng inverter không thay thiết bị kết nối ở điểm b; dùng nó cho điểm c cần đơn vị điện lực xác nhận.
Nhánh O&M. Cùng bộ điều khiển hoặc một USR-M300 riêng gửi dữ liệu chi tiết (từng inverter, MPPT, mã lỗi, bức xạ) lên Proto IoT Cloud qua MQTT, chỉ đọc, không ghi đè setpoint của điều độ.
Kênh truyền. Hữu tuyến dễ đạt yêu cầu độ trễ hơn; dùng 4G thì đo độ trễ tại chỗ ở nhiều khung giờ trước khi chốt. USR-M300 chỉ có PPTP, L2TP, OpenVPN; trên thiết bị này chỉ OpenVPN tạo được kênh mã hóa (PPTP yếu, L2TP không kèm IPSec nên không mã hóa). Nhánh điều độ không dùng PPTP, L2TP của USR-M300: dùng OpenVPN, IPSec trên USR-G806p hoặc kênh riêng theo yêu cầu đơn vị điều độ.
| Vai trò | Thiết bị | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bộ điều khiển nhánh điều độ (tự viết phần mềm) | USR-EG628-ETH | Ubuntu 20.04, Docker, Node-RED; Modbus RTU/TCP. IEC 104 có trong tài liệu hãng; vai trò (server/slave) và nghiệm thu với hệ thống EVN cần kiểm tra theo dự án (thiếu thì SI chạy thư viện riêng trên Docker). Chưa nghiệm thu với hệ thống của EVN. 2 Ethernet tách mạng điều độ và nội bộ; eMMC, thẻ SD cho bộ đệm. |
| Gateway thu thập, nhánh O&M | USR-M300 | 2 cổng nối tiếp, edge tới 2.000 điểm, gửi MQTT(S); IEC 104 theo datasheet 2025, vai trò chưa rõ, chưa nghiệm thu với hệ thống của EVN. |
| Router biên, VPN | USR-G806p | 2 SIM; VPN IPSec, OpenVPN, L2TP, GRE; 5 cổng Ethernet; watchdog kép. |
| Chuyển RS485 sang Ethernet ở tủ inverter | USR-N540-H7-4, USR-N520-H7-6 | Modbus RTU↔TCP; USR-N540-H7-4 có 4 cổng RS485, Ethernet cách ly 2 kV. |
| Switch | USR-ISG1008 | 8 cổng Gigabit, hai nguồn dự phòng. |
| Đo tại điểm đấu nối | Đồng hồ đa chức năng có RS485 Modbus, đo P hai chiều | Nguồn giá trị P-out. |
| Inverter | Inverter cho phép ghi giới hạn công suất qua Modbus | Kiểm tra thanh ghi, thời gian đáp ứng. |
| Nhóm | Điểm | Ghi chú |
|---|---|---|
| Gửi cấp điều độ (bắt buộc) | P-out tại điểm đấu nối; tổng P đầu ra inverter; sản lượng inverter ngày hôm trước | Chu kỳ cập nhật tối thiểu 5 phút một lần; danh sách điểm chốt theo đơn vị điều độ. |
| Lệnh từ cấp điều độ | Lệnh cho phép điều khiển P-out; setpoint P-out theo % và theo kW | Giữ setpoint cuối khi mất kết nối. |
| Trạng thái hệ | Kết nối điều độ, VPN, dữ liệu đang đệm, setpoint đang áp | Cho đội O&M. |
| O&M | Từng inverter, MPPT, mã lỗi, bức xạ | Proto IoT Cloud qua MQTT, chỉ đọc. |
Cảnh báo, báo cáo
Phân loại theo cấp điện áp đấu nối (NĐ 58/2025/NĐ-CP Điều 10 khoản 5, đã sửa đổi):
| Trường hợp | Nghĩa vụ thiết bị |
|---|---|
| Trung áp trở lên, có bán điện dư (điểm b) | Trang bị thiết bị kết nối với hệ thống thu thập, giám sát, điều khiển của cấp điều độ, theo yêu cầu kỹ thuật của EVN. |
| Trung áp trở lên, không bán điện dư (điểm c) | Trang bị thiết bị bật tắt phát ngược vào hệ thống điện quốc gia, vận hành theo yêu cầu của cấp điều độ. |
| Hạ áp (điểm d) | Không thuộc hai yêu cầu trên; hệ từ 100 kW xem TT 46/2025 dưới đây. |
Sản lượng điện dư bán lên lưới không vượt quá 50% sản lượng điện phát tại đầu ra inverter (NĐ 58/2025 Điều 14, sửa bởi NĐ 243/2026/NĐ-CP). TT 46/2025/TT-BCT sửa Điều 42 khoản 8 TT 05/2025/TT-BCT: chủ đầu tư nguồn điện mặt trời từ 100 kW đến 1 MW thỏa thuận với đơn vị phân phối điện về thiết bị kết nối với hệ thống thu thập, giám sát, điều khiển của cấp điều độ phân phối (không bán điện dư: thu thập, giám sát). Khi thiết kế, coi “từ 100 kW hoặc trung áp” là ngưỡng dự phòng nhánh điều độ.
Yêu cầu kỹ thuật của EVN (theo tài liệu do EVNHANOI công bố):
Nghiệm thu do đơn vị điều độ, điện lực nơi đấu nối thực hiện với hệ thống của họ. SI chuẩn bị danh sách điểm, sơ đồ kênh truyền, cấu hình mã hóa, kết quả đo độ trễ và kịch bản thử: đọc điểm, gửi lệnh, cắt kênh để thử giữ setpoint và gửi bù.
Xử phạt. NĐ 133/2026/NĐ-CP Điều 7 khoản 3 điểm g: nguồn tự sản xuất, tự tiêu thụ đấu nối trung áp trở lên không trang bị thiết bị kết nối với cấp điều độ bị phạt 10–20 triệu đồng. Đây là mức áp dụng cho cá nhân (Điều 4 khoản 3 điểm b); tổ chức có thể bị phạt cao hơn, cần kiểm tra lại với văn bản.
Ranh giới. PROTO cung cấp phần cứng và có thể cùng SI xây phần mềm nhánh điều độ; thiết bị chưa nghiệm thu với hệ thống của EVN.
Thông tin quy định cập nhật tháng 10/2026. Trước khi triển khai, đối chiếu hướng dẫn kỹ thuật mới nhất của cơ quan tiếp nhận dữ liệu.
Nghĩa vụ xét theo cấp điện áp tại điểm đấu nối với hệ thống điện quốc gia, không theo phía đấu inverter. Cần đơn vị điện lực xác nhận điểm đấu nối trước khi chọn thiết bị.
Theo yêu cầu của đơn vị điều độ. Modbus TCP đơn giản, dễ thử. IEC 60870-5-104 có kiểu dữ liệu kèm nhãn thời gian và lệnh có xác nhận, nhưng phải dùng đúng kiểu ASDU trong danh sách điểm của đơn vị điều độ (tài liệu EVNHANOI dùng T13 cho giá trị đo, T45 cho lệnh đơn, T50 cho setpoint).
Chưa thể khẳng định: vai trò IEC 104 chưa rõ, chưa nghiệm thu; chỉ OpenVPN tạo kênh mã hóa; giữ dữ liệu qua mất điện chưa kiểm chứng. Bài đề xuất USR-EG628-ETH cho nhánh điều độ vì SI toàn quyền viết phần mềm trên Linux; thiết bị này cũng chưa nghiệm thu với hệ thống của EVN.
Gửi mô tả hiện trường, thiết bị đang có và nơi cần xem dữ liệu. Kỹ sư PROTO trao đổi phương án kiến trúc và thiết bị phù hợp.
