Bài toán
Phòng máy chủ của doanh nghiệp, chi nhánh ngân hàng, bệnh viện, nhà máy, trường học thường nhỏ và không có người trực. Thiết bị IT đã có phần mềm giám sát riêng, nhưng hạ tầng xung quanh (điều hòa, UPS, nguồn điện, nước, cửa) lại ít được theo dõi. Sự cố thường bắt đầu từ những thứ đơn giản: điều hòa dừng, ống thoát nước ngưng rò, UPS chuyển sang chạy ắc quy, cửa phòng để mở.
Data center lớn có hệ thống quản lý hạ tầng riêng, nhưng các phòng phân tán (phòng máy chi nhánh, tủ rack ở nhà xưởng, phòng viễn thông tòa nhà) vẫn cần một lớp giám sát gọn, đọc được thiết bị nhiều hãng và báo được ra ngoài ngay cả khi mạng trong phòng gặp sự cố.
- Điều hòa dừng hoặc giảm công suất, nhiệt độ rack tăng dần mà không ai biết cho đến khi máy chủ tự tắt.
- Nước rò từ dàn lạnh, ống thoát nước ngưng hoặc từ sàn trên, chảy dưới sàn nâng không nhìn thấy.
- UPS chuyển sang chạy ắc quy khi mất điện lưới; không ai biết cho đến khi ắc quy cạn.
- Cảnh báo đi qua chính mạng nội bộ; khi switch lõi hoặc đường internet hỏng, cảnh báo cũng không ra được.
- Cửa phòng mở lúc nào, mở bao lâu không có ghi nhận.
Kiến trúc giải pháp
Một gateway biên đặt trong rack hoặc tủ kỹ thuật của phòng máy, đọc cảm biến và thiết bị hạ tầng, gửi dữ liệu qua đường truyền tách khỏi mạng nghiệp vụ.
Cảm biến và thiết bị. Cảm biến TH30 bản RS485 Modbus RTU đặt ở đầu vào lối lạnh và đầu ra lối nóng của các dãy rack, nối chung một đường RS485 về cổng nối tiếp của USR-M300. Cảm biến dây rò nước (qua bộ điều khiển có ngõ ra tiếp điểm khô) đặt dưới sàn nâng, quanh dàn lạnh và đường ống, đấu vào DI. Công tắc từ ở cửa cũng vào DI. UPS, đồng hồ điện tủ nguồn, điều hòa chính xác có cổng Modbus thì đọc theo bảng thanh ghi của hãng.
UPS, PDU dùng card SNMP. Trên USR-M300, SNMP thuộc nhóm quản lý thiết bị: hệ thống quản lý mạng dùng nó để giám sát chính gateway. Tài liệu không nêu chức năng gateway đọc UPS, PDU qua SNMP. Phương án chắc chắn: đọc UPS qua Modbus (RS485 hoặc Modbus TCP) nếu UPS có cổng hoặc card Modbus, hoặc lấy tiếp điểm cảnh báo của UPS (chạy ắc quy, ắc quy yếu) vào DI. UPS chỉ có card SNMP thì cần thiết bị hoặc phần mềm khác, ví dụ USR-EG628-ETH chạy Ubuntu 20.04, trên đó SI tự cài dịch vụ đọc SNMP rồi chuyển dữ liệu sang MQTT hoặc Modbus. Đây là phương án SI tự xây, thiết kế và kiểm thử theo dự án.
Đường truyền riêng. USR-M300 bản Ethernet nối vào USR-G806p. Router có 2 khe Nano-SIM cho hai nhà mạng, tạo đường ra internet không đi qua mạng nội bộ. Khi switch lõi, tường lửa hay đường truyền chính hỏng, cảnh báo vẫn đi qua 4G. USR-G806p có VPN (IPSec, OpenVPN, L2TP, PPTP, GRE) để đội IT truy cập gateway từ xa, và watchdog kép. Phòng nhỏ chỉ cần một đường 4G thì dùng USR-M300 bản 4G.
Mất điện, mất mạng. Gateway và router nên cấp nguồn qua bộ nguồn DC có ắc quy riêng. Nếu lấy từ UPS phòng máy thì đi qua bộ nguồn AC/DC, và lưu ý rằng UPS hỏng có thể làm mất cả đường cảnh báo. Liên động DI → DO chạy tại USR-M300: dây rò nước báo thì đóng DO bật còi, đèn ở cửa phòng, không chờ nền tảng. Ngưỡng nhiệt độ từ cảm biến Modbus có thể xử lý bằng Node-RED trên gateway. Mất kết nối thì dữ liệu gửi lại trong giới hạn bộ nhớ đệm theo datasheet; khả năng giữ dữ liệu qua mất điện cần kiểm thử theo dự án.
Thiết bị đề xuất
| Vai trò | Thiết bị | Ghi chú |
|---|---|---|
| Gateway biên | USR-M300 (bản Ethernet hoặc 4G) | 2 cổng nối tiếp; 2 DI, 2 DO rơ-le, 2 AI 4–20 mA; Modbus RTU/TCP; liên động DI/AI → DO; Node-RED; gửi MQTT(S), HTTP, OPC UA. |
| Đường ra riêng | USR-G806p | 2 khe Nano-SIM dự phòng nhà mạng; 5 cổng Ethernet; VPN; watchdog kép; 9–48 VDC; vỏ kim loại. |
| Nhiệt độ, độ ẩm | TH30 bản RS485 Modbus RTU | ±0,2 °C / ±2 %RH; tùy chọn LCD. Ghép nhiều cảm biến trên một đường RS485 thì mỗi cảm biến cần địa chỉ riêng; cách đặt địa chỉ và số cảm biến tối đa trên một đường kiểm tra theo tài liệu TH30 và đo thực tế. |
| Thêm DI, DO | module USR-IO: IO8000 (8 DI), IO4040 (4 DI + 4 DO) | Khi có nhiều vùng rò nước, nhiều cửa, nhiều tiếp điểm cảnh báo UPS, ATS. |
| Gom RS485 (phòng lớn) | USR-N540-H7-4 | 4 cổng RS485 sang Ethernet cách ly 2 kV, khi có nhiều nhánh cảm biến, đồng hồ. |
| Rò nước | Cảm biến dây rò nước có bộ điều khiển ngõ ra tiếp điểm khô | Dưới sàn nâng, quanh điều hòa và đường ống nước. |
| Cửa | Công tắc từ | Vào DI. Tách mở cửa trong giờ và ngoài giờ là điều kiện cấu hình theo dự án. |
| Nguồn, UPS | Đồng hồ điện đa năng RS485 Modbus; UPS có cổng hoặc card Modbus (RS485 hoặc TCP) | Điện áp, tải, trạng thái chạy ắc quy; không có Modbus thì lấy tiếp điểm cảnh báo vào DI. UPS chỉ có card SNMP: xem đoạn về SNMP ở trên. |
| UPS chỉ có SNMP (tùy chọn, SI tự xây) | USR-EG628-ETH | Ubuntu 20.04, Docker, Node-RED; SI tự cài dịch vụ đọc SNMP, chuyển sang MQTT hoặc Modbus. Thiết kế và kiểm thử theo dự án. |
| Điều hòa chính xác | Card RS485/Modbus của hãng (nếu có) | Trạng thái, nhiệt độ cấp/hồi, mã lỗi theo bảng thanh ghi; không có Modbus thì lấy tiếp điểm lỗi chung vào DI. |
Phòng nhỏ hay phòng lớn? Phòng một vài rack: một USR-M300 bản 4G đọc TH30 và UPS (nếu có Modbus) qua RS485, thêm tối đa 2 tiếp điểm (rò nước, cửa) vào DI. Nhiều tiếp điểm hơn thì thêm module USR-IO8000. Phòng nhiều dãy rack: USR-M300 bản Ethernet đi cùng USR-G806p, thêm module USR-IO theo số điểm, thêm USR-N540-H7-4 khi có nhiều nhánh RS485.
Dữ liệu, điều khiển và cảnh báo
Giám sát
- Nhiệt độ, độ ẩm theo vị trí: đầu vào lối lạnh, đầu ra lối nóng, gần điều hòa.
- Rò nước theo vùng; trạng thái từng cửa.
- Điện áp, dòng, công suất tủ nguồn; trạng thái ATS nếu có tiếp điểm.
- UPS: chạy lưới hay chạy ắc quy, tải, thời gian còn lại, cảnh báo ắc quy, theo các điểm UPS mở qua Modbus; UPS không có Modbus thì chỉ có trạng thái từ tiếp điểm cảnh báo.
- Điều hòa chính xác: chạy/dừng, nhiệt độ cấp/hồi, độ ẩm, mã lỗi.
Điều khiển
- Còi, đèn tại chỗ qua DO theo liên động trên gateway.
- Không khuyến nghị điều khiển UPS, điều hòa chính xác qua hệ thống giám sát này. Nếu cần luân phiên điều hòa, làm theo tài liệu của hãng và có xác nhận của người vận hành.
Cảnh báo, báo cáo
- Nhiệt độ, độ ẩm vượt ngưỡng; tăng nhanh bất thường (cấu hình theo dự án).
- Rò nước, ở mức cảnh báo cao nhất.
- Cửa mở; cửa mở ngoài giờ hoặc quá thời gian đặt (cấu hình theo dự án).
- Mất điện lưới, UPS chạy ắc quy, ắc quy yếu; điều hòa lỗi hoặc dừng.
- Gateway hoặc cảm biến mất liên lạc.
- Báo cáo xu hướng nhiệt độ theo ngày, tuần; số lần mở cửa; lịch sử sự kiện để rà soát sau sự cố.
Cảnh báo theo tốc độ thay đổi, theo khung giờ và theo thời gian kéo dài không phải cảnh báo ngưỡng đơn thuần: chúng được cấu hình theo dự án, bằng Node-RED trên USR-M300 hoặc trên nền tảng nếu nền tảng hỗ trợ, và phải thử ở bước chạy thử.
Triển khai
- Khảo sát. Sơ đồ phòng, dãy rack, vị trí điều hòa, đường ống nước. Model UPS, điều hòa chính xác, có cổng Modbus hay chỉ có card SNMP; lấy bảng thanh ghi Modbus. UPS chỉ có SNMP thì chốt phương án riêng như nêu ở trên.
- Chọn vị trí cảm biến. TH30 ở đầu vào lối lạnh và đầu ra lối nóng mỗi dãy, thêm một điểm gần điều hòa. Dây rò nước quanh điều hòa và theo đường ống dưới sàn nâng. Công tắc từ ở từng cửa.
- Lắp đặt. Gateway, router, module I/O trên DIN rail trong tủ hoặc rack; nguồn qua bộ nguồn DC có ắc quy riêng. Anten 4G đưa ra vị trí có sóng, vì phòng máy thường kín.
- Cấu hình. Khai báo Modbus; cài liên động còi, đèn; đặt ngưỡng cảnh báo; độ trễ chống báo giả và các điều kiện theo thời gian làm bằng Node-RED hoặc trên nền tảng nếu hỗ trợ; phân người nhận theo ca.
- Chạy thử. Nhỏ nước thử lên dây rò nước, mở cửa, cho UPS chạy ắc quy khi được phép. Ngắt kết nối mạng nội bộ để kiểm tra cảnh báo vẫn đi qua 4G.
- Bàn giao. Sơ đồ vị trí cảm biến, danh sách điểm, ngưỡng, quy trình xử lý từng loại cảnh báo.
Câu hỏi thường gặp
USR-M300 có đọc UPS qua SNMP được không?
Tài liệu USR-M300 không nêu chức năng đọc UPS qua SNMP; SNMP trên gateway thuộc nhóm quản lý thiết bị, dùng để giám sát chính gateway. Đọc UPS qua Modbus (RS485 hoặc TCP) nếu UPS có cổng hoặc card Modbus, hoặc lấy tiếp điểm cảnh báo vào DI. UPS chỉ có SNMP thì cần thiết bị hoặc phần mềm khác, ví dụ USR-EG628-ETH chạy Linux với dịch vụ SNMP do SI tự cài; đây là phương án SI tự xây, kiểm thử theo dự án.
Phòng máy đã có internet, sao cần thêm router 4G?
Để cảnh báo không phụ thuộc chính hạ tầng mạng đang được giám sát. Hai SIM của hai nhà mạng giảm rủi ro mất sóng một nhà mạng. Đường 4G này cũng tách gateway khỏi mạng nghiệp vụ, không phải mở thêm đường ra trên tường lửa nội bộ.
Có đưa dữ liệu vào hệ thống giám sát IT sẵn có được không?
USR-M300 gửi MQTT, HTTP, OPC UA theo datasheet, và Proto IoT Cloud có tích hợp qua API. Theo nguyên tắc “Mở & Linh hoạt”, dữ liệu cũng có thể về máy chủ tại chỗ nếu doanh nghiệp không muốn dùng cloud.
Dùng TH30 bản Wi-Fi trong phòng máy được không?
Được về kỹ thuật, nhưng phòng máy thường hạn chế Wi-Fi và cần đường truyền ổn định. Bản RS485 đi qua gateway phù hợp hơn. Bản Wi-Fi hợp với tủ rack lẻ ở nơi đã có Wi-Fi.
